Na pierwszy rzut oka alkoholizm i hazard wydają się zupełnie różnymi problemami. Choć obydwa są uzależnieniami, w jednym przypadku człowiek sięga po substancję psychoaktywną, a w drugim nie przyjmuje żadnych środków chemicznych. Mimo to terapeuci pracujący w ośrodkach terapii uzależnień od lat obserwują, że mechanizmy stojące za tymi uzależnieniami są bardzo podobne.
Dlaczego alkoholizm i hazard prowadzą do utraty kontroli?
Najważniejszym elementem łączącym oba uzależnienia jest utrata kontroli.
Osoba uzależniona od alkoholu często obiecuje sobie, że wypije tylko jedno piwo lub jeden kieliszek. Hazardzista zakłada, że postawi tylko jeden zakład lub wyda niewielką kwotę. W rzeczywistości bardzo często wygląda to inaczej.
Pomimo wcześniejszych postanowień pojawia się potrzeba kontynuowania zachowania. Człowiek traci kontrolę nad ilością wypijanego alkoholu lub pieniędzy przeznaczanych na grę.
Alkoholizm i hazard a mechanizm nagrody
Choć alkohol i hazard działają inaczej, oba wpływają na ten sam układ w mózgu – tzw. układ nagrody.
Kiedy człowiek pije alkohol lub wygrywa zakład, dochodzi do zwiększonego wydzielania dopaminy w mózgu. To substancja odpowiedzialna między innymi za odczuwanie przyjemności oraz motywację.
Mózg szybko uczy się, że określone zachowanie poprawia samopoczucie. Z czasem zaczyna coraz silniej zachęcać do jego powtarzania. Człowiek nie sięga już po alkohol lub nie gra wyłącznie dla rozrywki. Coraz częściej robi to dlatego, że jego mózg nauczył się kojarzyć te zachowania z przyjemnością.
W obu przypadkach może pojawić się także zjawisko tolerancji. Osoba pijąca alkohol potrzebuje z czasem coraz większych ilości, aby osiągnąć ten sam efekt. Z kolei hazardzista zaczyna grać coraz częściej lub stawiać wyższe kwoty, ponieważ wcześniejsze emocje przestają być wystarczająco silne.
Co ciekawe, w przypadku hazardu dopamina może być uwalniana nie tylko podczas wygranej, ale już na etapie oczekiwania na wynik. Oczekiwanie samo w sobie staje się częścią mechanizmu nagrody, co jeszcze bardziej utrwala uzależnienie i zwiększa potrzebę dalszego grania.
Mechanizm zaprzeczania
Zarówno osoby uzależnione od alkoholu, jak i hazardziści często przez długi czas nie dostrzegają problemu.
Pojawiają się charakterystyczne tłumaczenia: „mogę przestać w każdej chwili”, „to tylko rozrywka” albo „inni mają większy problem niż ja”.
Takie przekonania sprawiają, że decyzja o szukaniu pomocy jest odkładana, a uzależnienie rozwija się dalej.
Rosnące konsekwencje
W początkowym etapie zarówno alkohol, jak i hazard mogą wydawać się nieszkodliwe. Z czasem jednak pojawiają się coraz poważniejsze konsekwencje.
Pogarszają się relacje rodzinne, pojawiają się konflikty z bliskimi, problemy finansowe czy trudności zawodowe. W przypadku hazardu szczególnie dotkliwe bywają długi, natomiast alkohol częściej prowadzi do problemów zdrowotnych.
Podsumowanie
Choć alkoholizm i hazard różnią się od siebie, mechanizmy stojące za tymi uzależnieniami są bardzo podobne. Utrata kontroli, działanie układu nagrody, rozwój tolerancji oraz mechanizm zaprzeczania sprawiają, że oba nałogi rozwijają się w zbliżony sposób.
W przypadku pojawienia się pierwszych objawów uzależnienia warto jak najszybciej rozważyć profesjonalną terapię uzależnień. Ośrodek terapii uzależnień może pomóc nie tylko osobom z długoletnim problemem, ale również tym, które dopiero zaczynają dostrzegać wpływ nałogu na swoje życie.
Kompleksowe wsparcie oferuje nasz Ośrodek Leczenia Uzależnień „Nowe Życie” w Wapnicy, specjalizujący się w terapii uzależnień. Szczegółowe informacje dotyczące przebiegu leczenia oraz kosztów terapii uzależnień znajdziesz na naszej stronie.
Rzetelne informacje dotyczące uzależnień publikuje również Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom (KCPU).